ЁЯОд *рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдд्рддрд░*

ЁЯОд *рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдд्рддрд░* 
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
❣ЁЯТР

рдХिрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा 15 рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं рдФрд░ 40 рд╡िрджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै। – рдкंрдЪрддंрдд्рд░
рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХी рдЧрдИ рдЪाрд░ рдирд╣ीं рднाрд╖ाрдПं рдХौрди рд╕ी рд╣ै। – рд╕ंрдеाрд▓ी, рдоैрдеिрд▓ी, рдмोрдбो,рдФрд░ рдбोрдЧрд░ी
рдиिрд╢ा рдиिрдоंрдд्рд░рдг рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рдХौрди рд╣ै। – рд╣рд░िрд╡ंрд╢ рд░ाрдп рдмрдЪ्рдЪрди
рдЧाрдЧрд░ рдоें рд╕ाрдЧрд░ рднрд░рдиे рдХा рдХाрд░्рдп рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдиे рдХिрдпा рд╣ै। – рдмिрд╣ाрд░ी
рд░рд╕ рдоीрдоांрд╕ा рд░рд╕- рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ैं। – рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ा

рдЧाрдеा рдХрд╣рдиे рд╕े рдХिрд╕ рд▓ोрдХ рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдХाрд╡्рдп рднाрд╖ा рдХा рдмोрдз рд╣ोрддा рд╣ै। – рдк्рд░ाрдХृрдд
рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХा рд╡рд╣ рдЧ्рд░ंрде рдХौрди рд╕ा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЬ्рдпोрддिрд╖ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। – рд░ाрдоाрдЬ्рдЮा рдк्рд░рд╢्рдиाрд╡рд▓ी
рднाрд░рдд рднाрд░рддीрдп( рдХाрд╡्рдп) рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ै। – рдоैрдеिрд▓ीрд╢рд░рдг рдЧुрдк्рдд
рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे рдд्рд░िрд╡ेрдгी рдоें рдХिрди рддीрди рдорд╣ा рдХрд╡िрдпों рдХी рд╕рдоीрдХ्рд╖ा рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХी рд╣ै। – рд╕ूрд░ , рддुрд▓рд╕ी рдПрд╡ं рдЬाрдпрд╕ी
рд╡ीрд░ों рдХा рдХैрд╕ा рд╣ो рдмрд╕ंрдд рдХрд╡िрддा рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ैं। – рд╕ुрднрдж्рд░ा рдХुрдоाрд░ी рдЪौрд╣ाрди
рд╣िंрджी рдХे рдХिрд╕ рд╕рдоाрдЪाрд░ рдкрдд्рд░ рдоें рдЦрдб़ी рдмोрд▓ी рдХो рдордз्рдп рджेрд╢ीрдп рднाрд╖ा рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै। – рдмрдиाрд░рд╕ рдЕрдЦрдмाрд░

рд╣िंрджी рдХрд╡िрддा рдХो рдЫंрджों рдХी рдкрд░िрдзि рд╕े рдоुрдХ्рдд рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓े рдеे। – рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी рдиिрд░ाрд▓ा
рдЪीрдиी- рддिрдм्рдмрддी рднाрд╖ा рд╕рдоूрд╣ рдХी рднाрд╖ाрдУं рдХे рдмोрд▓рдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। – рдиिрд╖ाрдж
рд░ाрдордЪрд░िрдд्рд░ рдоाрдирд╕ рдоें рдк्рд░рдзाрди рд░рд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрд╕ рд░рд╕ рдХो рдоाрди्рдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдИ рд╣ै। – рднрдХ्рддि рд░рд╕
рд╕ांрдЪ рдмрд░ाрдмрд░ рддрдк рдирд╣ीं, рдЭूрда рдмрд░ाрдмрд░ рдкाрдк рдЗрд╕ рдкंрдХ्рддि рдХे рд░рдЪрдпिрддा рд╣ै। – рдХрдмीрд░
рд░ाрдордзाрд░ी рд╕िंрд╣ рджिрдирдХрд░ рдХो рднाрд░рддीрдп рдЬ्рдЮाрдирдкीрда рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ुрдЖ рдеा। – рдЙрд░्рд╡рд╢ी рдкрд░
рдХाрдоाрдпрдиी рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдЧ्рд░ंрде рд╣ै। – рдорд╣ाрдХाрд╡्рдп
рдкрд▓्рд▓рд╡ рдХे рд░рдЪрдпिрддा рдХौрди рд╣ै। – рд╕ुрдоिрдд्рд░ाрдиंрджрди рдкंрдд
рдХौрди рд╕ी рднाрд╖ा рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдХी рдЖрдард╡ीं рдЕрдиुрд╕ूрдЪी рдоें рдирд╣ीं рджी рдЧрдИ рд╣ै। – рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी
рд╣िंрджी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рд▓ेрдЦрдХ рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा। – рдЧाрд░्рд╕ा рдж рддाрд╕ी

рджेрд╢ рдоें рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдХिрд╕ рд░ाрдЬ्рдп рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рд╣ै। – рдиाрдЧाрд▓ैंрдб
рдд्рд░िрдкुрд░ा рдХी рд░ाрдЬрднाрд╖ा рд╣ै। – рдмांрдЧ्рд▓ा
рдк्рд░ेрдорд╕ाрдЧрд░ рдХे рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ैं। – рд▓рд▓्рд▓ू рд▓ाрд▓рдЬी
 рд╕ूрд░्рдпрдХांрдд рдд्рд░िрдкाрдаी рдиिрд░ाрд▓ा рдХो рдХैрд╕ा рдХрд╡ि рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। – рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी
рд╕ुрд╣ाрдЧ рдХे рдиूрдкुрд░ рдХे рд░рдЪрдпिрддा рд╣ै। – рдЕрдоृрддрд▓ाрд▓ рдиाрдЧрд░

рдЭрд░рдиा рдХाрд╡्рдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХे рд░рдЪрдпिрддा। – рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж
рдЗрд╕ рджेрд╢ рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рднाрд╖ाрдПं рдмोрд▓ी рдЬाрддी рд╣ै। – рднाрд░рдд рдоें
рдЪाрд░ु рд╢рдм्рдж рдХी рд╢ुрдж्рдз рднाрд╡ाрдд्рдордХ рд╕ंрдЬ्рдЮा рд╣ै। – рдЪाрд░ुрддा
рднाрд░рддीрдп рднाрд╖ाрдУं рдХो рдХिрддрдиे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡рд░्рдЧों рдоें рдмांрдЯा рдЧрдпा рд╣ै। – рдЪाрд░
рднाрд░рдд рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдмोрд▓ा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рднाрд╖ा рд╕рдоूрд╣ рд╣ै। – рдЗंрдбो рдЖрд░्рдпрди

рдЖंрдЪрд▓िрдХ рд░рдЪрдиाрдПं рдХिрд╕рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ोрддी рд╣ैं। – рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕े
рдХिрд╕ рдиाрдЯрдХрдХाрд░ рдиे рдЕрдкрдиे рдиाрдЯрдХों рдХे рд▓िрдП рд░ंрдЧрдоंрдЪ рдХो рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рд╣ै। – рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдиे
рдХौрди рд╕ा рдПрдХ рд╡्рдпंрдЧ्рдп рд▓ेрдЦрдХ рд╣ै। – рд╣рд░िрд╢ंрдХрд░ рдкрд░рд╕ाрдИ
рдордиुрд╖्рдп рддрдд्рд╡ рдХी рд╕ाрдоाрди्рдп рднाрд╡рдиा рдХो рдЖрдЧे рдХрд░рдХे рдиिрдо्рди рд╢्рд░ेрдгी рдХी рдЬрдирддा рдоें рдЖрдд्рдо рдЧौрд░рд╡ рдХा рднाрд╡ рдЬрдЧाрдиे рд╡ाрд▓े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХрд╡ि рдеे। – рдХрдмीрд░
рдк्рд░ाрджेрд╢िрдХ рдЧोрд▓िрдпों рдХे рд╕ाрде рд░рдЬिрдпा рдордз्рдп рджेрд╢ рдХी рднाрд╖ा рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рд▓ेрдХрд░ рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рднाрд╖ा рд╕्рд╡ीрдХृрдд рд╣ुрдИ рдЬिрд╕े рдиाрдо рджिрдпा рдЧрдпा। – рдкिंрдЧрд▓ рднाрд╖ा

рдиिрд░ाрд▓ा рдХे рд░ाрдо рддुрд▓рд╕ीрджाрд╕ рдХे рд░ाрдо рд╕े рднिрди्рди рдФрд░ рднрд╡ рднूрддि рдХे рд░ाрдо рдХे рдиिрдХрдЯ рд╣ै рдпрд╣ рдХрдерди рдХिрд╕ рд╣िंрджी рдЖрд▓ोрдЪрдХ рдХा рд╣ै। – рдбॉ рд░ाрдорд╡िрд▓ाрд╕ рд╢рд░्рдоा
рдирдордХ рдХा рджрд░ोрдЧा рдХрд╣ाрдиी рдХे рд▓ेрдЦрдХ। – рдк्рд░ेрдордЪंрдж्рд░
рдбोंрдЧрд░ी рднाрд╖ा рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣ां рдмोрд▓ी рдЬाрддी рд╣ै। – рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░
рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрд╣ाрдиी” рдирдордХ рдХा рджाрд░ोрдЧा” рдХे рд▓ेрдЦрдХ рд╣ै। – рдк्рд░ेрдордЪंрдж्рд░

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╕े рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдж्рд░рд╡िрдб़ рднाрд╖ा рдХौрди рд╕ी рд╣ै। – рддेрд▓ुрдЧू
рд╣िंрджी рдХो рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै। – рд░ाрдЬрднाрд╖ा
рд╡рд╣ рдХौрди рд╕ी рд░рдЪрдиाрдХाрд░ рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЯीрдХा рд▓िрдЦी рд╣ैं। – рдмिрд╣ाрд░ी рд╕рддрд╕рдИ
рднूрд╖рдг рдХिрд╕ рд░рд╕ рдХे рдХрд╡ि рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। – рд╡ीрд░ рд░рд╕ рдХे

рд╣िंрджी рд╢рдм्рдж рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕рд░्рд╡рдк्рд░рдердо рднाрд╖ा рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдХिрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। – рдЕрдоीрд░ рдЦुрд╕рд░ो
рдЖрджिрдХाрд▓ рдХो рдЖрд░ंрднिрдХ рдХाрд▓ рдХी рд╕ंрдЬ्рдЮा рдХिрд╕ рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджी рдЧрдИ рдеी। – рдоिрд╢्рд░ рдмंрдзु
рдпрд╣ рдХिрд╕рдиे рдХрд╣ा рдеा рдХि рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЬрдирддा рдХी рдЪिрдд्рдд рд╡ृрдд्рддि рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╣ै। – рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдордЪंрдж्рд░ рд╢ुрдХ्рд▓ рдиे
рдХिрд╕ рдХрд╡ि рдХो рдЕрдкрдн्рд░ंрд╢ рдХा рд╡ाрд▓्рдоीрдХि рдХрд╡ि рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। – рд╕्рд╡рдпंрднू рдХो
рд╣िंрджी рдХे рдк्рд░рдердо рдХрд╡ि рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं। – рд╕рд░рд╣рдкा
рд╣िंрджी рдХि рдХे рдк्рд░рдердо рдоौрд▓िрдХ рдиाрдЯрдХ рдХा рдиाрдо рдмрддाрдЗрдП। – рдирд╣ुрд╖( рдЧोрдкाрд▓ рдЪंрдж्рд░)
▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬
❣ЁЯТР

рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

Conversation between doctor and patient. [Hindi and English]

Manushyata Class 10 Hindi Chapter 4 Summary, Explanation, Question Answers I рдордиुрд╖्рдпрддा рдХрдХ्рд╖ा - 10 рд╣िंрджी рдкाрда 4 - рд╕ाрд░ांрд╢, рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг, рдк्рд░рд╢्рди рдЙрдд्рддрд░

рд╣рдЬाрд░ी рдк्рд░рд╕ाрдж рдж्рд╡िрд╡ेрджी рдХे рд╕ंрдкूрд░्рдг рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХी рд╕ूрдЪी (рдХाрд▓рдХ्рд░рдоाрдиुрд╕ाрд░), рдЬрдЧрджीрд╢ рдЪंрдж्рд░ рдоाрдеुрд░ рдХे рдиाрдЯрдХ, рднीрд╖्рдо рд╕ाрд╣рдиी рдХे рдиाрдЯрдХ, рд▓рдХ्рд╖्рдоीрдиाрд░ाрдпрдг рд▓ाрд▓ рдХे рдиाрдЯрдХ, рдЕрд╖्рдЯрдЫाрдк рдХे рдХрд╡ि,рдк्рд░рдердо рдЪाрд░ рд╡рд▓्рд▓рднाрдЪाрд░्рдп рдХे рд╢िрд╖्рдпЁЯМ┐рдЕंрддिрдо рдЪाрд░ рд╡िрдЯ्рдард▓рджाрд╕ рдХे рд╢िрд╖्рдп,рдЬрдпрд╢ंрдХрд░ рдк्рд░рд╕ाрдж рдХे рдХрд╣ाрдиी рд╕ंрдЧ्рд░рд╣,